سکولاریسم و ضدسکولاریسم

کتاب «سکولاریسم و ضدسکولاریسم» نوشته منوچهر صالحی اثری در حوزه اندیشه سیاسی و تاریخ اندیشه است که به بررسی خاستگاه‌های سکولاریسم، روند شکل‌گیری آن در اروپا و نسبت آن با تحولات سیاسی و اجتماعی ایران می‌پردازد. این اثر نخستین بار در بهار ۱۳۸۹ منتشر شد.
نویسنده در این کتاب تلاش می‌کند سکولاریسم را نه صرفاً به‌عنوان ایده‌ای فلسفی، بلکه به‌عنوان پدیده‌ای تاریخی و اجتماعی تحلیل کند. او در بخش‌های آغازین کتاب، پیدایش سکولاریسم در اروپای غربی را در پیوند با تحولاتی مانند رنسانس، اصلاح دینی، رشد علم، دگرگونی‌های اقتصادی و شکل‌گیری دولت مدرن بررسی می‌کند و معتقد است بدون شناخت این زمینه‌های تاریخی، فهم سکولاریسم ممکن نیست.
بخش مهم دیگری از کتاب به مفهوم «ضدسکولاریسم» اختصاص دارد. صالحی استدلال می‌کند که پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، ایران شاهد شکل‌گیری حکومتی بوده که آن را نمونه‌ای از «دولت ضدسکولار» می‌داند. او این دیدگاه را با تحلیل رابطه دین و دولت، نقش روحانیت در سیاست و ساختار حقوقی و ایدئولوژیک جمهوری اسلامی بسط می‌دهد. این برداشت، تفسیر شخصی نویسنده از تحولات ایران است و همه پژوهشگران علوم سیاسی با آن موافق نیستند.
از نظر رویکرد، کتاب بیشتر یک اثر نظری و تحلیلی است تا پژوهشی دانشگاهی با روش تجربی. نویسنده در کنار روایت تاریخی، دیدگاه‌ها و استدلال‌های خود را نیز مطرح می‌کند؛ بنابراین خواننده با اثری مواجه است که موضع فکری مشخصی دارد و صرفاً گزارشی بی‌طرفانه از نظریه‌های مختلف نیست.